HbA1c (Hemoglobin A1c) Testi Nedir?
HbA1c testi, kandaki glukozun hemoglobine bağlanma oranını ölçerek son yaklaşık 2–3 aylık dönemdeki ortalama kan şekeri düzeyi hakkında bilgi veren bir kan testidir. Açlık kan şekeri güncel glukoz düzeyini gösterirken, HbA1c daha uzun bir dönemdeki kan şekeri kontrolünün değerlendirilmesine yardımcı olur.
Test, diyabet ve prediyabet değerlendirmesinde kullanılabildiği gibi diyabet tanısı almış kişilerde kan şekeri kontrolünün izlenmesine de yardımcı olabilir.
HbA1c testi için genellikle açlık gerekmez. Ancak aynı başvuru sırasında açlık gerektiren başka testler yapılacaksa, hazırlık koşulları değişebilir.
HbA1c Testi Neyi Gösterir?
HbA1c, glikozillenmiş hemoglobin olarak da adlandırılır. Kandaki glukozun bir bölümü kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobine bağlanır. Kan şekeri düzeyleri yükseldikçe glukoza bağlanan hemoglobin oranı da artabilir.
Kırmızı kan hücrelerinin yaşam süresi nedeniyle HbA1c sonucu tek bir andaki kan şekerini değil, yaklaşık son 2–3 aylık dönemdeki ortalama kan şekeri düzeyi hakkında bilgi verir.
Bu özelliği nedeniyle HbA1c testi:
-
Diyabet açısından değerlendirme yapılmasında
-
Prediyabet riskinin araştırılmasında
-
Diyabet tanısı bulunan kişilerde uzun dönem kan şekeri kontrolünün izlenmesinde
-
Tedavi ve yaşam tarzı değişikliklerinin kan şekeri kontrolü üzerindeki etkisinin değerlendirilmesinde
-
kullanılabilir.
HbA1c tek başına kişinin günlük kan şekeri dalgalanmalarını göstermez. Sonuç; kişinin sağlık durumu, diğer laboratuvar bulguları ve gerekli durumlarda açlık kan şekeri veya farklı glukoz testleriyle birlikte değerlendirilir.
HbA1c Testi Hangi Durumlarda İstenebilir?
HbA1c testi, diyabet veya prediyabet açısından değerlendirme gerektiğinde ya da mevcut diyabetin takibinde hekim tarafından istenebilir.
Özellikle:
-
Kan şekeri yüksekliği saptandığında
-
Sık susama, sık idrara çıkma veya açıklanamayan kilo kaybı gibi diyabetle ilişkili olabilecek belirtiler bulunduğunda
-
Diyabet açısından risk faktörleri bulunduğunda
-
Prediyabet değerlendirmesinde
-
Diyabet tanısı bulunan kişilerde kan şekeri kontrolünün takibinde
-
Uygulanan tedavinin ve yaşam tarzı değişikliklerinin uzun dönem kan şekeri kontrolüne etkisinin değerlendirilmesinde
HbA1c testinden yararlanılabilir.
İnsülin direncinin nasıl değerlendirildiği hakkında daha ayrıntılı bilgi için İnsülin Direnci ve HOMA-IR yazımızı inceleyebilirsiniz.
Diyabet riskinin değerlendirilmesinde kullanılan diğer laboratuvar testleri hakkında bilgi için Diyabet (Şeker Hastalığı) Riskini Gösteren Testler ve Sonuçların Değerlendirilmesi yazımızı okuyabilirsiniz.
HbA1c Testi Nasıl Yapılır?
.jpg)
HbA1c testi için koldaki bir damardan kan örneği alınır. Alınan örnekte glikozillenmiş hemoglobinin toplam hemoglobine oranı ölçülür ve sonuç genellikle yüzde (%) olarak raporlanır.
Test için özel bir işlem veya glukoz içeren bir sıvının içilmesi gerekmez. Numune alımı standart kan alma işlemiyle gerçekleştirilir.
HbA1c sonucunu etkileyebilecek bazı sağlık durumları bulunabileceğinden, kullandığınız ilaçları ve mevcut hastalıklarınızı hekiminizle paylaşmanız önemlidir.
HbA1c Testi İçin Aç Olmak Gerekir mi?
HbA1c testi için genellikle açlık gerekmez. Test günün farklı saatlerinde yapılabilir ve yakın zamanda yenilen bir öğün HbA1c sonucunu açlık kan şekeri testinde olduğu gibi doğrudan etkilemez.
Ancak HbA1c ile birlikte açlık glukozu, trigliserid veya açlık gerektiren başka laboratuvar testleri istenmişse, belirli bir süre aç kalmanız gerekebilir.
Aynı başvuru sırasında yapılacak testlerin hazırlık koşullarından emin değilseniz, kan vermeden önce laboratuvardan bilgi alabilirsiniz.
Açlık gerektiren testler ve test öncesi hazırlık hakkında ayrıntılı bilgi için Biyokimya Testinde Açlık Süresi Neden Önemlidir? Kaç Saat Aç Kalınmalı? yazımızı inceleyebilirsiniz.
HbA1c ile Açlık Kan Şekeri Arasındaki Fark Nedir?
HbA1c ve kan glukozu testleri kan şekeri metabolizması hakkında farklı bilgiler sağlar.
Bu testler birbirinin yerine geçen incelemeler değildir. Hangi testlerin gerekli olduğu kişinin sağlık durumu ve değerlendirme amacına göre belirlenir.
Glukozun vücuttaki rolü, kan glukozu değerleri ve glukoz yüksekliği veya düşüklüğü hakkında ayrıntılı bilgi için Glukoz Nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz.
HbA1c Değerleri Nasıl Değerlendirilir?
HbA1c sonucu yüzde (%) olarak raporlanır. Diyabet tanısı bulunmayan yetişkinlerde genel değerlendirmede aşağıdaki aralıklar kullanılabilir:
Bu değerler tek başına tanı olarak yorumlanmamalıdır. Diyabet tanısı; kişinin belirtileri, sağlık durumu, diğer laboratuvar sonuçları ve gerektiğinde testin tekrarlanması veya farklı testlerle doğrulanması dikkate alınarak hekim tarafından değerlendirilir.
Daha önce diyabet tanısı almış kişilerde ise hedef HbA1c değeri herkes için aynı olmayabilir. Yaş, kullanılan tedavi, eşlik eden hastalıklar ve hipoglisemi riski gibi faktörler hedef değerin belirlenmesinde dikkate alınabilir.
HbA1c sonucunun yüksek veya düşük çıkmasının olası nedenleri ve değerlerin nasıl yorumlandığı hakkında ayrıntılı bilgi için HbA1c Nedir? Düşüklüğü ve Yüksekliği Ne Anlama Gelir? yazımızı inceleyebilirsiniz.
HbA1c Sonucunu Etkileyebilen Durumlar Var mıdır?
Evet. HbA1c sonucu yalnızca kan şekeri düzeylerinden etkilenmeyebilir. Kırmızı kan hücrelerinin yaşam süresini veya hemoglobin yapısını etkileyen bazı durumlarda sonuç beklenenden farklı olabilir.
Örneğin:
-
Bazı anemi türleri
-
Yakın zamanda yaşanan önemli kan kaybı
-
Kan transfüzyonu
-
Kırmızı kan hücrelerinin yaşam süresini etkileyen hastalıklar
-
Bazı hemoglobin varyantları
-
Gebelik
-
Bazı böbrek veya karaciğer hastalıkları
HbA1c sonucunun yorumlanmasını etkileyebilir.
Bu nedenle HbA1c sonucu kişinin sağlık öyküsü ve diğer laboratuvar bulgularından bağımsız değerlendirilmemelidir. Sonucu etkileyebilecek bir sağlık durumunuz varsa hekiminizi bilgilendirin.
HbA1c Testi Ne Sıklıkla Yapılır?
HbA1c testinin ne sıklıkla yapılacağı testin hangi amaçla istendiğine göre değişir.
Diyabet tanısı bulunmayan kişilerde test sıklığı kişinin yaşı, risk faktörleri ve önceki sonuçlarına göre belirlenebilir. Diyabet tanısı bulunan kişilerde ise HbA1c, uzun dönem kan şekeri kontrolünün izlenmesi amacıyla belirli aralıklarla tekrar edilebilir.
Kontrol sıklığı herkes için aynı değildir. Kullanılan tedavi, önceki HbA1c sonuçları, kan şekeri kontrolü ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak hekim tarafından belirlenmelidir.
İnvitro Laboratuvarı'nda HbA1c Testi
İnvitro Laboratuvarı'nda HbA1c testi kan örneği kullanılarak çalışılabilir.
Başvurunuz öncesinde:
-
Test için hazırlık gerekip gerekmediğini
-
HbA1c ile birlikte istenen diğer testler için açlık gerekip gerekmediğini
-
Numune alma koşullarını
-
Tahmini sonuçlanma süresini
-
Test kapsamını ve güncel ücret bilgisini
öğrenmek için laboratuvarımızla iletişime geçebilirsiniz.
